Sultan III. Selim Kimdir? Hayatı, Tuğrası ve Tuğralı Eserleri

Sultan III. Selim, 24 Aralık 1761’de Topkapı Sarayı’nda doğdu. Babası Sultan III. Mustafa, annesi Mihrişah Sultan’dır. Amcası I. Abdülhamid’in vefatı üzerine Nisan 1789’da tahta çıktı ve Mayıs 1807’ye kadar hüküm sürdü. Osmanlı’da köklü askerî ve idari reformları başlatan padişah olarak bilinir.

Şehzadeliği

Şehzadeliğini sarayda geçirdi; babası III. Mustafa onu devlet işlerine hazırlamaya önem verdi. Bu yıllarda edindiği bilgi ve Avrupa’daki gelişmelere duyduğu ilgi, saltanatında yapacağı yeniliklerin temelini oluşturdu.

Nizâm-ı Cedîd ve Reformları

1792’de Rusya ile barış yapıldıktan sonra “yeni düzen” anlamına gelen Nizâm-ı Cedîd programını başlattı:

• Avrupa usulünde eğitilen yeni bir ordu kuruldu.
• Donanma yenilendi; mühendislik okulu (Mühendishâne-i Berrî-i Hümâyun, 1795) açıldı.
• Avrupa başkentlerinde ilk daimî elçilikler kuruldu.
• Üsküdar’da Selimiye Kışlası ve Selimiye Camii inşa ettirildi.

Reformlar, eski düzenin temsilcileri tarafından tepkiyle karşılandı. 1807’deki Kabakçı Mustafa isyanı sonucunda tahttan indirildi; yerine IV. Mustafa geçti. Alemdar Mustafa Paşa onu yeniden tahta çıkarmak için İstanbul’a yürürken, 28 Temmuz 1808’de sarayda öldürüldü.

Besteci ve Şair Padişah: İlhâmî

III. Selim, Osmanlı musikisinin en önemli besteci padişahlarındandır. Tanbur ve ney çalar, “İlhâmî” mahlasıyla şiirler yazardı. Sûzidilârâ makamı onun adıyla anılır; bu makamda bir Mevlevî âyini de bestelemiştir. Şair Şeyh Gâlib’i himaye etmesi ve musikiye verdiği destekle dönemin kültür hayatına damga vurmuştur. Hat sanatıyla da ilgilendiği ve yazılarının bazı cami ve tekkelerde bulunduğu bilinir.

Sultan III. Selim Tuğrası

Tuğra, padişahın adını, babasının adını ve “el-muzaffer dâimâ” (daima muzaffer) duasını tek bir istifte birleştiren resmî imzadır. Sultan III. Selim’in tuğrasında “Selim Han bin Mustafa el-muzaffer dâimâ” ibaresi yer alır. Tuğra; fermanların, beratların başında, sikkelerde, gümüş damgalarında ve resmî yapılarda kullanılırdı. Tuğraların genel özellikleri için Osmanlı Padişah Tuğraları ve Anlamları yazımıza bakabilirsiniz.

Sultan III. Selim Tuğralı Eserler: Ferman, Berat, Sikke ve Gümüş

III. Selim dönemi eserleri, 18. yüzyıl sonu ile 19. yüzyıl başının sanat anlayışını yansıtır ve koleksiyoncular tarafından aranır:

• Ferman ve beratlar: Tezhipli tuğrası ile dönemin resmî belgeleri. Antika ferman · antika berat
• Madeni paralar: III. Selim tuğralı altın ve gümüş sikkeler.
• Tuğralı gümüş eşyalar: Ayar damgasının yanında padişah tuğrası bulunan gümüş parçalar. Tuğralı gümüş alımı
• Hat levhaları: Dönem hattatlarının levhaları ve tuğra levhaları. Hat yazısı alımı

Eserin değerini; tuğranın okunabilirliği, damga ve ayar, işçilik, durum ve varsa belgesi belirler. Ücretsiz ekspertiz ile eserinizin dönemini ve değerini birlikte tespit edebiliriz.

Firmamız, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın verdiği kültür varlığı alım satım yetki belgesine sahiptir; alımlarımızı yasal çerçevede yapıyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular

Sultan III. Selim kimin oğludur?

Sultan III. Mustafa ile Mihrişah Sultan’ın oğludur.

Nizâm-ı Cedîd nedir?

III. Selim’in başlattığı, Avrupa usulünde yeni bir ordu kurmayı ve devleti yeniden düzenlemeyi amaçlayan reform programıdır.

III. Selim’in mahlası nedir?

Şiirlerinde “İlhâmî” mahlasını kullanmıştır.

III. Selim nasıl öldü?

1807’de tahttan indirildi; 28 Temmuz 1808’de, Alemdar Mustafa Paşa onu yeniden tahta çıkarmak için İstanbul’a gelirken sarayda öldürüldü.

Kaynakça

• TDV İslâm Ansiklopedisi, “Selim III” maddesi.
• Kür Ansiklopedi, “Selim III”.
• Wikipedia, “Selim III”.